Wat is Functional Freeze?
Functional Freeze is een biologische ‘mixed state’ van het autonome zenuwstelsel. Hierbij zijn het sympathische systeem (actie/stress) en het dorsale systeem (immobilisatie/shutdown) gelijktijdig actief. Je functioneert uiterlijk normaal en haalt deadlines, maar ervaart innerlijk chronische uitputting, dissociatie en een onvermogen om echt te ontspannen.
Je kent de routine. De wekker gaat, en nog voordat je voeten de vloer raken, staat je hoofd al ‘aan’. Je scant je agenda, anticipeert op de behoeften van je team, en levert topprestaties waar anderen jaloers op zijn. Je haalt je deadlines, je bent scherp in vergaderingen en je omgeving ziet je als een rots in de branding.
Maar als je heel eerlijk bent – en ik nodig je uit om dat nu even te zijn – voelt het van binnen anders.
Zodra de deur achter je dichtvalt en de stilte intreedt, is er geen ontspanning. Er is een vreemde, zoemende leegte. Je bent fysiek uitgeput, maar mentaal kun je de knop niet omzetten. Je ligt op de bank, maar je rust niet. Je bent wired but tired. Misschien merk je dat je in het weekend instort, alsof je systeem in een soort nood-coma gaat om op maandag weer te kunnen functioneren.
Je hebt de boeken gelezen. Je begrijpt cognitief dat je “stress” hebt. Misschien heb je er zelfs al uitgebreid over gepraat met een coach. Je snapt de patronen. En toch… de onrust blijft.
Dit is een klassiek patroon van het zenuwstelsel. En ik wil je vandaag iets vertellen wat je waarschijnlijk nog niet eerder zo helder hebt gehoord: dit is geen gebrek aan discipline. Het is geen mindset-probleem.
Wat jij ervaart heet Functional Freeze. En het is een biologisch meesterwerk van je lichaam, dat echter een hoge prijs vraagt.
De Paradox: Gasgeven met de handrem erop
Vaak denken we bij “Freeze” (bevriezen) aan een hert in de koplampen: totale verlamming. Maar bij de hoog-presterende professional ziet dit er anders uit.
In de wetenschap noemen we dit een “Mixed State” van het autonome zenuwstelsel (zie ook de Polyvagale Theorie van Dr. Porges).
Stel je een auto voor:
Je Sympathische Zenuwstelsel (je gaspedaal) is volledig ingetrapt. Dit zorgt voor de adrenaline om te presteren.
Tegelijkertijd trekt je Dorsale Vagale systeem (je handrem) aan. Dit is je oudste overlevingsmechanisme dat zegt: “Het is te veel, sluit af om energie te sparen.”
Het resultaat? Een motor die op volle toeren draait terwijl de auto stil lijkt te staan. Aan de buitenkant zie je een functionerend mens (High Functioning Anxiety), maar intern vindt er een uitputtingsslag plaats. Dit kost bakken met energie. Daarom voel je je zo diep, tot in je botten, vermoeid.
Waarom praten je hier niet uit gaat helpen
Dit is het punt waar veel mensen vastlopen. Ze zijn intelligent, welbespraakt en gewend om alles met hun hoofd op te lossen. Ze proberen hun onrust te analyseren.
Maar hier is de biologische realiteit:
Functional Freeze is een somatische staat, geen mentale keuze.
Wanneer je in deze staat van ‘overleven’ zit, gebeurt er iets fascinerends in je brein. Onderzoek toont aan dat de bloedtoevoer naar het Gebied van Broca (het spraakcentrum in je hersenen) vermindert. Dit verklaart waarom je soms, ondanks al je intelligentie, geen woorden kunt vinden voor wat je voelt. Of waarom je prachtige analyses kunt maken over je verleden, zonder dat je lijf daadwerkelijk ontspant.
Je probeert een fysiek probleem op te lossen met mentale tools. Dat is alsof je probeert te bellen met een telefoon die geen bereik heeft.
De fysieke prijs: Je Psoas als opslagcontainer
Als we zakken van het hoofd naar het lichaam, komen we de echte bewakers van deze staat tegen. De belangrijkste hiervan is je Psoas-spier.
De Psoas is de enige spier die je bovenlichaam direct met je benen verbindt. Evolutionair gezien is dit je “vecht-of-vlucht” spier. In onze moderne kantoortuinen kunnen we niet wegrennen voor een deadline. De impuls tot actie wordt opgewekt, maar niet afgemaakt. Die energie blijft hangen. Je Psoas blijft in een chronische kramp staan.
Dit heeft grote gevolgen:
Ademhaling: Je Psoas is verbonden met je middenrif. Als je Psoas vastzit, wordt je ademhaling oppervlakkig.
Vagale Rem: Door die spanning kan je Nervus Vagus (de zenuw die zorgt voor rust) zijn werk niet doen.
Je voelt dit misschien als lage rugpijn of een strakke band om je middenrif. In mijn werk bij eNurgy focus ik juist op deze fysieke blokkades, omdat daar de sleutel ligt tot herstel.
Van Overleven naar Leven: Een Uitnodiging
De weg uit Functional Freeze gaat niet via het hoofd (“top-down”), maar via het lichaam (“bottom-up”). We kunnen de handrem er niet af denken. We moeten het lichaam laten ervaren dat het veilig is om los te laten.
Dat begint niet met grote stappen, maar met vertragen. Ik nodig je uit om eens te kijken of je contact kunt maken met die plekken waar de spanning zit. Niet om het weg te halen, maar om erbij te zijn.
Klaar voor de volgende stap?
Het herstellen van de verbinding met je lijf is geen luxe, het is noodzakelijk onderhoud. Je hoeft dit niet alleen te doen, en je hoeft het zeker niet allemaal te begrijpen voordat je het kunt ervaren.
Ben je klaar om te onderzoeken wat er gebeurt als de handrem er voorzichtig af mag?
IK BEN KLAAR OM DIT TE ERVAREN
Voel je dat het tijd is om niet alleen te resetten, maar de diepere blokkades in je Psoas en zenuwstelsel echt aan te kijken?
In een 1-op-1 Focus Sessie in Leiden creëren we de ruimte waarin jouw lichaam kan loslaten wat het al die tijd heeft vastgehouden.
Ervaar het zelf (Gratis)
Je kunt nu al beginnen met zakken.
Download mijn gids: “De 5 Minuten Reset”.
Een praktische tool om je zenuwstelsel direct het signaal ‘veilig’ te geven, precies op het moment dat je vastloopt.
